غفرانگه رب

مشخصات پرده کعبه و کیفیت تهیه آن
نویسنده : معین حج - ساعت ۸:٠٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۸/٧
 

اگر دنبال دانستن مشخصات « پرده کعبه » و کیفیت و چگونگی تهیه آن هستید، این مطلب را بخوانید.

پرده کعبه


پرده کعبه

گفته شده که براى نخستین بار حضرت اسماعیل(ع) پرده‏اى بر روى کعبه کشیده است. بعدها قریش نیز چنین مى‏کردند و پرده‏دارى کعبه براى آنان منصبى ویژه به حساب مى‏آمد.

رسول خدا(ص) نیز پس از فتح مکه پرده آن را عوض کرد.

بعدها همیشه یکى از کارهاى خلفا و امیران توجه به همین پرده و تعویض سالانه آن بوده است.

گفتنى است که بافتن پرده کعبه از نظر سیاسى، بسیار با اهمیت و براى بافنده آن مایه افتخار بوده است.

در میان دولتهاى اسلامى، در زمانى که در هر گوشه‏اى از دنیاى اسلام دولتى حاکم بود، آنهایى موفق به داشتن این افتخار مى‏شدند که از قدرت سیاسى بالاترى برخودار بودند.

زمانى که دولت ‏سعودى قوام یافت، کوشید تا خود این اقدام را انجام داده و به این وسیله نفوذ دیگردولتها را در زمینه امور دینى حج قطع کند. به هر روى گزارش زیر درباره وضعیت پرده در دوران سعودى است:

«زمانى که عبد العزیز در سال 1343 ه.ق.برابر 1924 م. زمام امور حجاز را به دست گرفت، در سال 1346 ه.ق. برابر 1927 م. فرمان داد تا کارگاه بافت ویژه‏اى براى تهیه و بافت جامه کعبه مشرفه احداث گردد و بى درنگ کار احداث آن در ماه محرم سال 1346 ه.ق.آغاز و در ماه رجب سال مذکور پایان یافت. در این کارگاه جامه کعبه تهیه گردید. این جامه از ابریشم طبیعى و خالص به وسیله سعودیها و هندیها بافته شد.

پرده کعبه

کارگاه مزبور به همین منوال همه ساله یک پوشش را براى کعبه مشرفه تهیه مى‏نمود تا این که سال 1352 ه.ق. 1932 م. فرا رسید. در این سال نخستین جامه کعبه تنها به وسیله خود عربستان سعودى تهیه شد.

در سال 1958 م. بار دیگر مصر به تهیه جامه کعبه رغبت نشان داد و پس از اصرار مصر، ملک عبد العزیز موافقت نمود تا مصر به تهیه جامه کعبه بپردازد.

اما بار دیگر مصر در سال 1381 ه. ق. 1961 م. روى علل سیاسى از آماده نمودن پرده امتناع ورزید و آنگاه ملک عبد العزیز تصمیم گرفت تا کارگاه بافندگى جامه کعبه را بار دیگر آغاز نماید. کارگاه مزبور از سال 1384 ه. کار خود را شروع کرد و تا امروز ادامه دارد.

عربستان سعودى در سال 1357 ه.ق. 1938 م. کارگاه تولید و آماده سازى پرده کعبه مشرفه را در مساحت 1500 متر احداث نمود.

در ابتدا کلیه وسایل و ابزار آن دستى و معمولى بود،اما در سال 1392 ه.ق. 1972 م. دستور داده شد تا کارگاه جدید در مساحت صد هزار متر مربع احداث گردد، ملک فهد که در آن وقت پست معاون دوم رئیس شوراى وزیران و وزیر کشور را عهده‏دار بود، سنگ بناى آن را گذاشت و در سال 1395 ه.ق. 1975 م. هنگامى که ولیعهد کشور بود آن کارگاه را افتتاح نمود.

کارگاه جدید شامل دو بخش است:

در بخش نخست آن پوشش داخلى کعبه و پرده و کمربند آن بافته شده و روى آن به رشته‏هاى نقره‏اى طلا فام، تزیین مى‏گردد، اما در بخش دوم آن که به ابزارهاى مدرن مجهز مى‏باشد، جامه خارجى کعبه مشرفه بافته مى‏شود.

بخشهاى دیگر این کارگاه عبارتند از:

1-بخش بافندگى خودکار که در آن قالى‏ها و فرشهاى مساجد تولید مى‏گردد.

2-بخش رنگ آمیزى که در آن ابریشم مورد استفاده جامه کعبه رنگ آمیزى مى‏گردد.

3-بخش اصلاح و مرمت کارى که عهده‏دار اصلاح ماشینهاى بافت و ابزار مدرن در این کارگاه مى‏باشد.»

پرده کعبه

ویژگیهاى جامه کعبه

جامه کعبه از 54 قطعه ترکیب یافته که طول هر قطعه آن 14 متر و پهناى آن 95 سانتى متر است،مساحت کلى آن به 2650 متر مربع بالغ مى‏گردد. کمربند آن از 16 قطعه ترکیب یافته و محیط آن 45 متر و پهناى آن 95 سانتى متر است.

براى تهیه جامه کعبه به 670 کیلو گرم ابریشم سفید خالص نیاز است تا با 720 کیلو گرم مواد رنگ آمیزى صورت گیرد، اما کمربند و پرده دروازه کعبه رشته‏هاى نقره‏اى و طلا فام نیاز دارد که وزن مجموع آن به 120 کیلو گرم مى‏رسد.

کسوه کعبه داراى دو بخش است؛ یکى پوشش ظاهرى که همیشه رنگ سیاه دارد و دیگر پرده داخلى که داراى رنگ غیر سیاه است.

پرده دروازه کعبه، که به‏«برقع‏» مسمى است، از عین پارچه ابریشمى سیاه ساخته شده و در روى آن آیات قرآن کریم نگارش یافته است و با عین رسم الخط در بالاى آن نوشته شده است. این کسوه در مکه مکرمه ساخته شده و به کعبه مشرفه اهدا گردیده است. در پایین آن این جمله نقش گردیده است:«خادم الحرمین الشریفین الملک فهد بن عبد العزیز آل سعود تقبل الله منه‏».

هزینه تهیه جامه کعبه مشرفه به 17 میلیون ریال سعودى بالغ مى‏گردد.

آیات قرآن در روى جامه کعبه:

در روى جامه، کلمه‏ «لا اله الا الله‏»، «محمد رسول الله‏» در میان مربع‏ها با رشته‏هاى ابریشمى بافته شده، و در دو کنار راست و چپ آن، در میان مربع بزرگ لفظ‏ «جل جلاله‏» بشکل شماره 8 نقش گردیده است، و در خالیگاه آن لفظ‏ «یا الله‏» نقش مى‏باشد.

روى کمربند کعبه و در قسمت‏شرقى آن با رشته‏هاى نقره‏اى طلافام، آیه مبارکه‏ «و إذ جعلنا البیت مثابة للناس... » تا «و تب علیا إنک أنت التواب الرحیم» با خط زیبا نقش گردیده است.

در قسمت جنوبى کمربند؛ یعنى در میان رکن حجر الاسود و رکن یمانى، این آیه مبارکه نقش است: «بسم الله الرحمن الرحیم، قل صدق الله...» تا «و الله شهید على ما تعملون».

در قسمت غربى کمربند؛ یعنى میان رکن یمانى و حجر اسماعیل، آیه مبارکه: «و اذ بوانا لابراهیم...» تا «و لیطوفوا بالبیت العتیق» نقش گردیده است. اما در قسمت‏شمالى کمربند، این عبارت درج است: «هذه الکسوة صنعت فى مکة المکرمة بامر خادم الحرمین الشریفین.»

در روى پرده دروازه کعبه، آیاتى از قرآن کریم مثل: «رب ادخلنی مدخل صدق و اخرجنى مخرج صدق و اجعل لى من لدنک سلطانا نصیرا» به اشکال گرد و مربع نقش گردیده است، و در پایین‏تر آن، آیه مبارکه: «و لا تهنوا و لا تحزنوا و انتم الاعلون ان کنتم مؤمنین» و پس از آن آیة الکرسى نقش یافته است.

همه این نوشته‏ها با رشته‏هاى نقره‏اى طلا فام با خط زیبا و قشنگ نقش گردیده است.

در روایات اهل بیت، گرفتن پرده کعبه و تضرع و دعا در آن هنگام، مورد تاکید قرار گرفته و نقل شده است که حضرت على بن الحسین(علیهما السلام) فراوان چنین مى‏کرد.

تا اندى قبل بنى شیبه که سدانت کعبه در دست آنها بود پرده قدیم را گرفته میان خود تقسیم مى‏کردند. آنها این کار تحت نظارت دولت انجام مى‏دانند. اکنون گویا به دلایل خاصى که شاید مهمترین آنها جلوگیرى از امر تبرک به پرده کعبه باشد، برخى از علماى وهابى پیشنهاد حفظ پرده و عدم تقطیع و تقسیم سالانه آن را داده‏اند. به دنبال آن قرار شده که پرده حفظ گردد و در برابر آن، دولت ‏سالانه پولى به آل شیبه بپردازد.

 

منبع: آثار اسلامى مکه و مدینه‏(رسول جعفریان)