غفرانگه رب

حجّ در احادیث و روایات اهلبیت(ع)
نویسنده : معین حج - ساعت ۸:٢٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱/۸
 

از آنجا که حج، در کلمات اهلبیت(ع) جلوه خاص و ویژه ای دارد، برخی احادیث در مورد حج را تقدیم دوستان ارجمند می‌‌کنم.


وجوب حج

قال على(علیه السلام):

«فَرَضَ عَلَیْکُمْ حَجَّ بَیْتِهِ الْحَرَامِ الَّذِی جَعَلَهُ قِبْلَةً لِلاَْنَامِ».(1)

«خداوند حجّ خانه با احترام خویش را که قبله مردمانش قرارداده است، بر شما واجب گردانید.»

 

قال على(علیه السلام):

«فَرَضَ حَجَّهُ وَأَوْجَبَ حَقَّهُ وَکَتَبَ عَلَیْکُمْ وِفَادَتَهُ فَقَالَ سُبْحَانَهُ: وَ لِلّهِ عَلَى النّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَیْهِ سَبِیلا وَ مَنْ کَفَرَ فَإِنَّ اللّهَ غَنِیٌّ عَنِ الْعالَمِینَ.»(2)

«خداوند حجّ را واجب و اداى حقّ آن را لازم و زیارتش را بر شما مقرّر ساخت، پس فرمود: حقّ خداوند بر مردمانى که توان رسیدن به آن خانه را دارند، آن است که حجّ خانه خدا را بجاى آورند و آن کس که کفر پیشه کند، پس همانا خداى از تمامى جهانیان بى نیاز است.

 

فلسفه حجّ

قال على(علیه السلام):

«جَعَلَهُ سُبْحَانَهُ عَلامَةً لِتَوَاضُعِهِمْ لِعَظَمَتِهِ وَاِذعانَهُمْ لِعِزَّتِهِ».(3)

«خداوند حجّ را نشانه قرار داد تا بندگان در برابر عظمت او فروتنى نموده، به عزّت و بزرگوارى پروردگار اعتراف کنند.»

 

قال عَلیّ(علیه السلام):

«جَعَلَهُ سُبْحَانَهُ لِلاِْسْلامِ عَلَماً وَ لِلْعَائِذِینَ حَرَماً».(4)

 

«خداوند حجّ و کعبه را نشان و پرچمى براى اسلام قرار داد و براى پناه آورندگان، آنجا را خانه امن ساخت...»

 

حج وسیله تقویت دین

قال عَلِیّ(علیه السلام):

«وَ الْحَجَّ تَقْوِیَةً لِلدِّینِ».(5)

«خداوند حج را وسیله تقویت دین قرار داد.»

 

حج آرام بخش دل ها

قال الباقر(علیه السلام):

«الحَجُّ تَسْکِین القُلُوبُ».(6)

«حجّ آرامش بخش دلها است.»

 

تارک حج

قال رسول الله(صلى الله علیه وآله):

«مَنْ مَاتَ وَ لَمْ یَحُجَّ فَلْیَمُتْ إِنْ شَاءَ یَهُودِیّاً وَ إِنْ شَاءَ نَصْرَانِیّاً».(7)

پیامبر (صلى الله علیه وآله) فرمود: هر کس حجّ به جاى نیاورده بمیرد ]به او گفته شود [اگر خواهى یهودى بمیر و اگر خواهى نصرانى. همین مضمون در روایت دیگرى از ششمین پیشوا، حضرت امام صادق(علیه السلام) نقل شده است.(8)

این روایات بیانگر اهمّیت و جایگاه والاى حج در اسلام است به گونه اى که تارک این فریضه مهمّ، چونان انسان مسلمان خارج شده از دین به شمار مى آید.

 

حج و رستگارى

از امام باقر (علیه السلام) پرسیدند: حج را چرا حجّ نامگذارى کردند؟

«قَالَ حَجَّ فُلانٌ أَیْ أَفْلَحَ فُلانٌ».(9)

«فرمود: فلان کس حجّ کرد یعنى رستگار شد.»

 

ارزش حج

محمّد بن مسلم گوید:

امام باقر (علیه السلام) یا امام صادق(علیه السلام) فرمود:

«وَدَّ مَنْ فِی الْقُبُورِ لَوْ أَنَّ لَهُ حَجَّةً وَاحِدَةً بِالدُّنْیَا وَ مَا فِیهَا».(10)

«مردگان در گورهایشان آرزو مى کنند: کاش دنیا و آنچه در دنیا هست را داده و به جاى آن پاداش یک حج به آنها داده مى شد.»

 

حق حج

قال الإمام زَیْنُ العابِدِین(علیه السلام) فِی رِسالَةِ الحُقُوق:

«حَقُّ الْحَجِّ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّهُ وِفَادَةٌ إِلَى رَبِّکَ وَفِرَارٌ إِلَیْهِ مِنْ ذُنُوبِکَ وَ فِیهِ قَبُولُ تَوْبَتِکَ وَقَضَاءُ الْفَرْضِ الَّذِی أَوْجَبَهُ اللَّهُ تَعَالَى عَلَیْکَ».(11)

امام سجّاد (علیه السلام) زینت عبادت کنندگان در رساله حقوق فرمود:

«حقّ حجّ بر تو آن است که بدانى، حجّ وارد شدن به محضر ربّ و پرورش دهنده تو است، و گریختن از گناهانت به سوى او است، و در حجّ توبه ات پذیرفته مى شود، و اداى تکلیفى است که خداوند آن را بر تو واجب گردانیده بود.»

 

خداجویى

قال الصادق(علیه السلام):

«مَنْ حَجَّ یُرِیدُ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لا یُرِیدُ بِهِ رِیَاءً وَ لا سُمْعَةً غَفَرَ اللَّهُ لَهُ الْبَتَّةَ».(12)

امام صادق (علیه السلام) فرمود:

«کسى که حجّ انجام دهد و خدا را اراده کند و قصد ریا و شهرت طلبى نداشته باشد قطعاً خداوند او را خواهد بخشید.

 

پاداش حجّ

قالَ رَسُولُ اللهِ (صلى الله علیه وآله) :

«لَیْسَ لِلْحِجَّةِ المَبْرُورَةِ ثَوابٌ اِلاّ الجَنَّةَ»(13)

رسول خدا (صلى الله علیه وآله) فرمود:

«حجّ مقبول پاداشى جز بهشت ندارد.»

 

تأثیر حج

هشام بن حکم گوید:

امام صادق (علیه السلام) فرمود:

مَا مِنْ سَفَر أَبْلَغَ فِی لَحْم وَ لا دَم وَ لا جِلْد وَ لا شَعْر مِنْ سَفَرِ مَکَّةَ وَ مَا أَحَدٌ یَبْلُغُهُ حَتَّى تَنَالَهُ الْمَشَقَّةُ.(14)

هیچ سفرى مانند سفر مکّه در گوشت و خون و پوست و موى انسان تأثیر نمى گذارد و هیچ کس جز با سختى و مشقت به آنجا نمى رسد.

 

================

1 ـ نهج البلاغة: خ1

2 ـ وسائل الشیعه: 11/15

3 ـ نهج البلاغه، خ1

4 ـ وسائل الشیعة: 11/15

5 ـ نهج البلاغه: خ1

6 ـ بحار الانوار: 75/183

7 ـ مستدرک الوسائل: 8/18 ـ محجّة البیضاء: 2/145

8 ـ محجّة البیضاء: 2/145

9 ـ وسائل الشیعة: 11/103 ـ علل الشرایع: 411/1

10 ـ وسائل الشیعة: 11/110 ـ تهذیب الاحکام: 5/23

11 ـ من لا یحضره الفقیه: 2/620/3214

12 ـ وسائل الشیعة: 11/109 ـ ثواب الاعمال: 70/2

13 ـ سنن ترمذى: 3/175/8190

14 ـ الکافى: 4/262/41