غفرانگه رب

چرا «شب قدر» را «شب قدر» مى‌گویند؟
نویسنده : معین حج - ساعت ٦:۳۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٤/٤/۱٤
 

آیا تا کنون این پرسش برایتان پیش آمده است که:

علّت اینکه شب قدر را «شب قدر» می‌گویند، چیست؟

شب قدر + لیلة القدر

پاسخ این سوال را در ادامه مطلب بخوانید.


در پاسخ اینکه چرا شب قدر، شب قدر نامیده شد سخن بسیار است از جمله اینکه:

1 ـ شب قدر به این جهت «قدر» نامیده شده، که جمیع مقدرات بندگان در تمام سال در آن شب تعیین مى‌شود.

شاهد این معنى در آیات 3 و 4 سوره «دخان» است که مى‌فرماید:

«إِنّا أَنْزَلْناهُ فی لَیلَة مُبارَکَة إِنّا کُنّا مُنْذِرینَ * فیها یفْرَقُ کُلُّ أَمْر حَکیم»؛

«ما این کتاب مبین را در شبى پر برکت نازل کردیم، و ما همواره انذار کننده بوده ایم * در آن شب که هر امرى بر طبق حکمت خداوند تنظیم و تعیین مى‌گردد».

این بیان، هماهنگ با روایات متعددى است که مى‌گوید: در آن شب، مقدرات یک سال انسان ها تعیین مى‌گردد، و ارزاق و سرآمد عمرها، و امور دیگر، در آن لیله مبارکه، تفریق و تبیین مى‌شود. البته، این امر هیچگونه تضادى با آزادى اراده انسان و مسأله اختیار ندارد، چرا که تقدیر الهى به وسیله فرشتگان بر طبق شایستگى ها و لیاقت هاى افراد، و میزان ایمان، تقوا، پاکى نیت و اعمال آنها است.

یعنى: براى هر کس آن مقدر مى‌کنند که لایق آن است، یا به تعبیر دیگر: زمینه هایش از ناحیه خود او فراهم شده، و این نه تنها منافاتى با اختیار ندارد، که تأکیدى بر آن است.

2 ـ بعضى نیز گفته اند: آن شب را از این جهت شب قدر نامیده اند که: داراى قدر و شرافت عظیمى است (نظیر آنچه در آیه 74 سوره «حج» آمده است: ما قَدَرُوا اللّه حَقَّ قَدْرِهِ: «آنها قدر خداوند را نشناختند»).

3 ـ گاه نیز گفته اند: به خاطر آن است که، قرآن با تمام قدر و منزلتش بر رسول والا قدر، و به وسیله فرشته صاحب قدر نازل گردید.

4 ـ یا این که: شبى است که مقدر شده قرآن در آن نازل گردد.

5 ـ یا این که: کسى که آن شب را احیا بدارد، صاحب قدر و مقام و منزلت مى‌شود.

6 ـ یا این که: در آن شب، آن قدر فرشتگان نازل مى‌شوند، که عرصه زمین بر آنها تنگ مى‌شود ـ چون تقدیر به معنى تنگ گرفتن نیز آمده است ـ مانند: «وَ مَنْ قُدِرَ عَلَیهِ رِزْقُه»(سوره طلاق:7). جمع میان تمام این تفسیرها در مفهوم گسترده «لیلة القدر» کاملاً ممکن است، هر چند تفسیر اول از همه مناسب تر و معروف تر است.(تفسیر نمونه، جلد 27، صفحه 210)