غفرانگه رب

عصمت پیامبران چگونه با آیه «ظَلَمْتُ نَفْسِی» قابل جمع است؟
نویسنده : معین حج - ساعت ۳:۱۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٤/٢/٢٤
 

می‌گویند: شیعیان معتقدند که پیامبران معصومند، در حالی ‌که حضرت موسی(ع) که یکی از پیامبران است آن مرد قبطی را کشت و خودش چنین گفت:

«رَبِّ إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی فَغَفَرَ لَهُ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ»(قصص: ۱۶)

پروردگارا! من بر خودم ستم کردم پس مرا ببخش، خدا نیز او را بخشید، او بخشنده و مهربان است.

اگر معصوم بود، چرا می‌‌گوید: «ظَلَمْتُ نَفْسِی»؟!


پاسخ:

کشتن فرد قبطی، ترک أولایی بود که حضرت موسی(ع) مرتکب شد؛ زیرا کشتن آن فرد از نظر شریعت حرام نبود به ‌ویژه که حالت دفاعی داشت؛ زیرا او دید مظلومی در چنگال ستمگری گرفتار شده است. موسی باید به یاری او می‌‌شتافت و نباید او را تنها می‌‌گذاشت.

ولی دفاع از مظلوع به کشته شدن فرد ستمگر انجامید که می‌‌خواست فرد اسرائیلی را اذیت کند.

اینکه می‌‌گوید «ظَلَمْتُ نَفْسِی» به خاطر آن است که این عمل پیامدی داشت و آن اینکه مأموران فرعون به دنبال موسی بودند که او را دستگیر کنند و او ناچار شد فوراً خاک مصر را به‌سوی مدین ترک کند و در راه چه سختی‌ها و آسیب‌ها دید و در خود مدین نیز ده سال به چوپانی پرداخت.

تمام این گرفتاری‌‌ها نوعی ستم بر خویش بود که خود را به دشواری انداخت. نه ستم بر خدا و اینکه در آیه قبل می‌‌فرماید: «هذا مِنْ عَمَلِ الشَّیْطانِ» مقصود این است که این کار نابهنگام بود؛ زیرا اگر موسی(ع) صبر می‌‌کرد، سرانجام این قبطی مانند دیگر پیروان فرعون در دریا غرق می‌‌شد.

بنابراین عمل او ذاتاً حرام نبوده، بلکه سبب شد که حضرت موسی به زحمت بیفتد.

نظیر این تعبیر را درباره حضرت آدم(ع) نیز می‌‌خوانیم، وقتی آدم(ع) از شجره منهیّه خورد و آثار تکوینی آن را دید گفت:

«رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا وَ إِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنا وَ تَرْحَمْنا لَنَکُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِینَ» (اعراف: ۲۳)

پروردگارا! ما بر خویش ستم کردیم و اگر ما را نبخشایی و بر ما رحم نکنی از زیانکاران خواهیم بود.

تعبیر «ظَلَمْنا أَنْفُسَنا» روشن‌ترین گواه است که بر خویشتن ستم کردند نه بر خدا با شکستن قانون او، و نشانه ستم بر خویش این است که سبب شد از آن زندگی آرام و دل‌پذیر به زندگی ناآرام و پرآشوب دنیوی فرود آیند.

در پایان یادآور می‌‌شویم که اعتقاد به عصمت انبیا، از خصایص شیعه نیست. بلکه بزرگان اهل سنت نیز پیامبران را پس از نیل به مقام نبوت، معصوم می‌‌دانند.

 

منبع: دانشنامه حج