غفرانگه رب

یادآورى نکته‌‌هاى مهم پیش از سفر به حجاج(1)
نویسنده : معین حج - ساعت ۸:٢٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱٠/۱٤
 

از آنجا که سفر عمره و حج، مشتمل بر برخی دشواریها و کارهایی است که تجربه گذشتگان، برای آیندگان مفید است، لذا برخی نکات که تذکر آنها توسط روحانی یا مدیر کاروان باعث سفری راحت و ایمن برای حجاج می‌‌شود را متذکر می‌‌شوم.


در جلساتى که پیش از سفر برگزار مى‌‌‌شد، یادآورى نکات زیر ضرورى است:

 

1 ـ زائران، نماز خود را بر روحانى کاروان و عالمِ آشنا به مسائل حج در محل، عرضه کنند تا اگر اشکالى دارند، برطرف شود.

 

2 ـ براى حسابرسى خمس و پرداخت وجوه شرعى، به دفتر مرجع تقلیدِ خود، یا نماینده او مراجعه کنند و در این باره اقدام نمایند و تنها کسانى که باقى مى‌‌مانند یا شخصاً تمایل به حسابرسى نزد شما دارند، اقدام فرمایید.(در پاورقی به صورت خلاصه توضیح داده می‌‌شود***)

 

3 ـ چگونگى وصیت نامه نوشتن را به زائران آموزش دهید، به ویژه در مورد شرایط وصى و وصیت مالى، که بیش از ثلث نباشد و نوشتن نماز و روزه هاى قضا در وصیت نامه.

 

4 ـ استحباب کوتاه نکردن موى سر و صورت در عمره مفرده از یک ماه پیش از سفر، و در عمره تمتّع از اوّل ذیقعده و اگر نشد از اوّل ذیحجه.

 

5 ـ کاروانهاى مدینه بعد، چون در آغاز ورود به جدّه عازم جُحفه مى‌‌‌شوند و باید لباس احرام بپوشند، به زائران خود؛ اعم از مرد و زن، یادآورى کنند که لباس هاى احرام خود را پیش از سفر وارسى کنند که معطر نباشد و آن را جدا از اشیاى خوشبو بگذارند، چون در میقات، اگر با چنین لباسى مواجه شدند، نمى‌‌توانند آن را بپوشند.

 

6 ـ در مورد لباس إحرامِ بانوان، یادآورى مى‌‌‌شود که نازک و بدن نما نباشد، حتى به قدرى ضخیم باشد که در فصل گرما که بر اثر عرق کردن، لباس به بدن مى‌‌چسبد، بدن نما نشود.

 

7 ـ خانم ها مى‌‌‌توانند براى جلوگیرى از عادت ماهیانه، قرصهاى مخصوص استفاده کنند، به شرط آن که براى آن ها ضررى نداشته باشد.

 

8 ـ به خانم هایى که ممکن است لازم شود پیش از میقات با نذر محرم شوند و شوهرهایشان همسفر آنها نیستند، گفته شود که اجازه نذر را از شوهر بگیرند؛ چون برخى از فقها اجازه را به طور مطلق شرط مى‌‌‌دانند.

 

9 ـ شرایط نیابت، به طور واضح و صریح براى زائران گفته شود و افرادى که نایب هستند، حتى المقدور شناسایى شوند و وجود شرایط آنها لحاظ شود تا پس از سفر و هنگام اعمال، به مشکل برخورد نکنند؛ به خصوص کسانى که از نماز صحیح معذورند، یا نایبند و خود مستطیع هستند، چون در برخى موارد نیابتشان صحیح نیست و به فتواى برخى از فقها، وقتى که به میقات رسیدند و استطاعت طریقى نیز حاصل شد، باید براى خودشان حج به جا آورند و نیز خدمه کاروانها که گاهى ممکن است در هنگام اعمال عمره یا حج، مشکلى براى کاروان پیش آید که ناگزیر باید اعمال معذور را انجام دهند و به فتواى برخى از فقها، عذر طارى هم مُخلّ نیابت است.

 

10 ـ چون احتمال دارد پرواز هواپیما نزدیک نماز و یا در هنگام نماز باشد، یادآورى چند نکته به زائران ضرورى است:

الف) حتى المقدور هنگام ورود به سالن انتظار، با طهارت باشند تا اگر فرصتى به دست آمد، نماز را بتوانند سریع بخوانند و سوار هواپیما شوند.

ب) چنانچه نماز را باید در اثناى سفر و در هواپیما بخوانند، پیش از سوار شدن، تحصیل طهارت کنند تا در هواپیما به راحتى بتوانند به وظیفه خود، که خواندن نماز است، عمل کنند.

ج) چگونگى خواندن نماز در هواپیما نیز توضیح داده شود، و آن بدین گونه است که: در صورت امکان باید به حالت ایستاده، با مراعات قبله و سایر شرایط خوانده شود و چنانچه به حالت ایستاده ممکن نبود، به حالت نشسته و در صورت امکان رو به قبله نماز خوانده شود و هر مقدار از شرایط نماز که ممکن بود باید مراعات کنند و چنانچه نماز در هواپیما با مراعات شرایطى که گفته شد خوانده شود نماز صحیح است.

 

======================

*** مردم در حسابرسى خمس، سه دسته هستند:

1 . کسانى که تا کنون حسابرسى نداشته اند.

2 . کسانى که مدتى حسابرسى داشته اند ولى رها کرده اند.

3 . کسانى که حساب سال مرتب دارند.

گروه نخست؛ باید تمام اموال و طلب ها و بدهى هاى آن‌‌ها محاسبه شود و پس از کسر بدهى‌‌ها، اموال باقى مانده به سه دسته تقسیم گردد:

الف) اموالى که خمس آن را باید بپردازند، مانند: پول نقد، مواد مصرفى، (مثل برنج، روغن، چاى و...) و به فتواى برخى از فقها، سرمایه کسب.

ب) اموالى که خمس ندارد، مانند: ارث، دیه و به فتواى برخى از فقها، هبه و جهیزیه.

ج) اموالى که باید مصالحه شود، مانند: اجناس مورد نیاز زندگى، که از سال هاى گذشته در گروه اموال مؤونه قرار گرفته و وضع آن از لحاظ تعلّق خمس معلوم نیست که از درآمد سال بوده یا نه.

گروه دوم؛ باید براى مدتى که حسابرسى نکرده و خمس نپرداخته اند، مانند گروه اول عمل شود.

گروه سوم؛ اگر در میان سال خمسى مشرّف مى‌‌‌شوند و چیزى از خمس سال گذشته بر عهده آن‌‌ها نیست و نپرداخته‌‌اند، چیزى از بابت خمس بر آن ها واجب نمى‌‌شود، لیکن اگر پولى براى خرید سوغاتى دارند و در اثناى سفر، به سال خمسى مى‌‌رسد، سوغاتىِ خریدارى شده، که تحویل افراد نشده و نیز باقیمانده‌‌ی پول، خمس دارد.

 

منبع: احکام فقهی اجرایی حج(محمد حسین فلاح زاده)