غفرانگه رب

4 آفت مهم در سفرهای معنوی، مخصوصا سفر عمره و حج
نویسنده : معین حج - ساعت ٦:٠٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۳/٦/٢٧
 

مهمترین یا یکی از مهمترین اهداف از سفر به اماکن مقدس و معنوی، رشد و ارتقای اخلاقی و معنوی انسان است.

اما برخی امور جزء آفاتی است که به شدت مانع رشد انسان و رسیدن انسان به آن هدف والا می‌‌شود.

در ادامه مطلب 4 آفت از مهمترین آفات در سفرهای معنوی را بررسی می‌‌کنیم.


پرخوری:

غالباً کلام خداوند در زمینه‌‌ی مواهب دنیوی، همراه با قید «لاتسرفوا» آمده است، از جمله؛ آیه 41 انعام و 31 اعراف، که توصیه الهی به زیاده روی نکردن در خوردن و آشامیدن است.

در آیه‌‌‌ی 168 بقره بعد از بیان اباحه‌‌ی روزیهای حلال، نسبت به پیروی از شیطان اعلام خطر می‌‌شود، و این بدان معناست که إغوای شیطان از طریق خوراکی‌‌ها و استفاده‌‌ی نابجا از آنها نیز میسر است.

طبق فرمایش امام سجاد(ع)؛ انباشتن معده از انواع غذاها، باعث تنبلی و فراموشی یاد خدا می‌‌شود؛ 

«إعْلَمْ وَیْحَکَ یَا ابْنَ آدَمَ أَنَّ قَسْوَةَ الْبِطْنَةِ وَ کِظَّةَ الْمِلْأَةِ وَ سُکْرَ الشِّبَعِ وَ غِرَّةَ الْمُلْکِ مِمَّا یُثَبِّطُ وَ یُبْطِئُ عَنِ الْعَمَلِ وَ یُنْسِی الذِّکْرَ وَ یُلْهِی عَنِ اقْتِرَابِ الْأَجَل حَتَّى کَأَنَّ الْمُبْتَلَى بِحُبِّ الدُّنْیَا بِهِ خَبَلٌ مِنْ سُکْرِ الشَّرَاب‏؛ وای بر تو ای انسان! بدان که سنگینی پرخوری و رخوت و تنبلی برخاسته از انباشتن معده و مستی سیری و غفلت حاصل از قدرت، از چیزهایی هستند که انسان را در زمینه‌‌ی عمل تنبل کرده و ذکر خدا را از یاد او می‌‌‌‌برد و از نزدیک بودن مرگ غافل می‌‌‌‌سازد، تا جایی که شخص گرفتار دوستی دنیا، گویی از مستی شراب دیوانه شده است.»

 پرخوابی:

گذشته از این که نیاز بدن به خواب و استراحت یک مسأله ی واضح و آشکار است، از جمله مواهب الهی برای انسان به شمار می‌‌رود «وَ جَعَلْنا نَوْمَکُمْ سُباتاً» ؛«و خواب شما را {مایه‌‌ی} آسایش گردانیدیم».

آنچه باید توجه شود خواب نیز مانند دیگر نعمتهاست و باید به حدّ متعادل و مناسب برسد، در غیر این صورت به عنوان یکی از صفات زشت و موجب نفرت و بغض خداوند خواهد شد.

قال الصادق(ع): «إِنَّ اللهَ عَزَّوَجَلَّ یُبْغِضُ کَثْرَةَ النَّوْمِ وَ کَثْرَةَ الْفَرَاغِ؛ شخص پر خواب بی کار، منفور و مبغوض خداوند عزوجل است.»

بنا به فرمایش امام صادق(ع) شیطان با تشویق انسان به پرخوابی وقت مناجات با خدا را از او می‌‌گیرد : « َ فَإِنَّ الشَّیْطَانَ یَقُولُ لَکَ نَمْ فَإِنَّ لَکَ بَعْدُ لَیْلًا طَوِیلًا یُرِیدُ تَفْوِیتَ وَقْتِ مُنَاجَاتِک‏»؛ شیطان به تو می‌‌گوید بخواب، هنوز شب طولانی در پیش داری، می‌‌‌خواهد وقت عبادتت از دست برود».

 هذل و شوخی:

طبیعت انسان، مزاح را می‌‌پسندد و با آن شاد می‌‌شود، امام صادق (ع) شوخ طبعی را به عنوان یکی از ویژگی‌‌های انسان مؤمن بر می‌‌شمارند.

به طور قطع می‌‌توان گفت در مزاح  بایستی آداب لازم رعایت شود، به طوری که بی مورد و زیاد نباشد و به متانت و وقار انسان صدمه نزد و باعث ایجاد کینه و کدورت نشود، چرا که شیطان از کدورتها استفاده کرده و به درون انسان راه پیدا می‌‌کند و موجب گمراهی می‌‌شود.

  رفت و آمد زیاد به بازار:

بازار سرای بی خبری، غفلت و سرگرمی است، سرزدن به مغازه‌‌های گوناگون و دیدن کالاهای متنوع و پرس و جو از قیمت ها و ارتباط نزدیک با نامحرمان و هم کلام شدن های بی مورد با آنان؛ همه و همه زمینه‌‌های گناه و غفلت را فراهم می‌‌نماید. شاید بتوان گفت از همین روست که توقف زیاد در بازار مکروه است و برای جلوگیری از غفلت در بازار سفارش شده‌‌ایم.

قال رسول الله(ص): «السُّوقُ دارُ سَهْوٍ وغَفلَةٍ، فَمَن سَبَّحَ فیها تَسبِیحَةً کَتَبَ الله‏ُ لَهُ بها ألفَ ألفِ حَسَنةٍ»( کنز العمّال، ح 9330)؛

بازار سراى بى‌‌‏خبرى و غفلت است. پس هر که در بازار یک تسبیح گوید، خداوند یک میلیون ثواب برایش ثبت می‌‌کند.

از آن جا که ورود و خروج از بازار برای بعضی از افراد به عنوان شغل و برای عموم مردم در تهیه مایحتاج زندگی ضروری به حساب می‌‌آید،

از حضرت رسول(ص) نقل شده: هرکه در بازار یک تسبیح گوید خدا هزار هزار ثواب برایش رقم می‌‌زند. که عمل بدان می‌‌تواند تا حدودی از آسیب پذیری بکاهد.