غفرانگه رب

مسجد شجره(ذو الحُلَیْفة – آبار علی-ع-)
نویسنده : معین حج - ساعت ۱:٠٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۳/۳/٥
 

در راه خروجی مدینه به سمت مکه، در فاصله هشت کیلومتری مسجد النبی در جنوب مدینه؛ سه کیلومتر پس از مسجد قبا، منطقه ذوالحلیفه است که مسجد شجره یا میقات یا ذوالحلیفه در آنجا قرار دارد.

مسجد شجره


این مسجد، میقات کسانی است که از مدینه عازم حج یا عمره می‌‌شوند.

علت نامگذاری به ذو الحُلَیفة؛ چون «حُلیفه» نام آبی است میان دو قبیله قریش، که پیامبرخدا(صلّی الله علیه وآله) دوست داشتند برای بستن احرام، کنار درختی در این محل فرود آیند.

مسجد شجره در محلی واقع شده که رسول خدا(صلی الله علیه و آله) در وقت رفتن به مکه، در زیر درخت «سَمَره» نماز خوانده و به همین مناسبت، آن را مسجد شجره می‌‌نامند.

مسجد شجره

پیامبر خدا(ص) سه بار در این مکان مُحرم شده‌‌اند:

ابتدا در جریان سفر سال ششم هجرت که منتهی به امضای معاهده حدیبیه شد، در همین جا مُحْرم گردید.

در سال هفتم جهت عمرة القضاء و همچنین در سال دهم هجری برای انجام حَجّة الوداع در آنجا مُحرم شدند.

طبیعی است اهمیت این مکان از لحاظ دینی مسلّم بوده و به دلیل استفاده دائم مردم از آن، همواره مورد توجه بوده است.

 مسجد شجره

در قرون گذشته این منطقه به نام «بئر علی» یا «آبار علی» خوانده می‌‌شد؛ که حضرت علی(ع) برای آبیاری نخلستانها، چاه‌‌های فراوانی در این منطقه کندند و آبیار نیز اسم جمع «بئر» یعنی چاه است. فیروز آبادی که در قرن هشتم آن را توصیف کرده، گوید: این مسجد جز به نام «آبیار علی(ع)» شناخته نیست.

مسجد شجره در قرن هشتم دچار خرابی شد، اما همچنان مورد استفاده بود.

مسجد شجره

 گویا در بنای اولیه، شبستان و صحن داشته، اما در قرون هشتم و نهم تنها دیواری گرد آن بوده است. این مسجد در دوره عثمانی در سال 1058 قمری، به دست یکی از هندیان مسلمان بازسازی گردید و مناره ای برای آن ساختند.

طول این مسجد ، از جنوب تا شمال، 52 ذراع  65/25 متر  و از شرق به غرب نیز به همین مقدار بوده است.

آخرین بازسازی مسجد در روزگار فهد صورت گرفت، منطقه بسیار وسیعی به مسجد و امکانات جانبی مانند پارکینگ اختصاص یافته است، به طوری که جمعاً مساحت آن 90 هزار متر مربع می‌‌شود. مساحت خود مسجد حدود 26000 متر مربع است، که 5000 نمازگزار در آن جای می‌‌گیرند.

مسجد شجره، یکی از زیباترین معماری ها را در میان مساجد بازسازی شده مدینه منوره دارد.

 

برگرفته از:

آثار اسلامی مکه و مدینه(نوشته رسول جعفریان)

تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه(نوشته اصغر قائدان)