غفرانگه رب

نکاتی مهم برای اجرای احکام در کاروانهای حج (8)
نویسنده : معین حج - ساعت ٦:٠٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۸/٢٦
 

دانستن آداب و احکام حج مهم است، ولی مهمتر از آن، نحوه اجرای احکام است.

به همین دلیل در هشتمین قسمت از این مباحث، مطالبی برای دانستن شیوه اجرای احکام حج تقدیم می‌‌شود.

انجام اعمال حج +‌اجرای اعمال حج


11 ـ خاراندن بدن در حال احرام، هرچند بدن سرخ شود، اگر خون نیاید اشکال ندارد. (مناسک، م 450)

12 ـ حرمت کندن و بریدن درخت و گیاه حرم اختصاص به درختان و گیاهان خودرو و بى میوه دارد. بنابراین، درختان میوه و درختانى که اکنون در خیابان هاى مکّه کاشته اند، مشمول این حکم نیستند. (مناسک، بیست و سوم از محرمات احرام، م 469، 470 و 471)

13 ـ دو مورد از محرّمات احرام؛ یعنى «صید» و «کندن درخت و گیاه حرم» دو حیث دارد؛ احرامى و حرمى، که پس از تقصیر یا حلق، حیث احرامى آن حلال مى شود، ولى حیث حرمى آن باقى مى ماند. بنابراین، کسى که در حرم است و محرم نیست، باز این دو کار بر او حرام است.

14 ـ مسائلى که درباره ضیق شدن وقت عمره یا طواف عمره گفته شده مربوط به عمره تمتع است نه عمره مفرده، چون عمره مفرده وقت معین ندارد، مگر عمره مفرده پس از حجّ اِفراد که برخى از فقها وقت آن را تا پایان ذى حجّه دانسته اند که آن نیز احکام جداگانه اى دارد. (مناسک، م 534)

15 ـ بخشى از تلبیه هاى مستحب که این جمله را دارد: «لَبَّیْکَ هَذِهِ عُمْرَةُ مُتْعَة إِلَى الْحَجِّ لَبَّیْکَ...» ـ ظاهراً اختصاص به عمره تمتع دارد و مربوط به عمره مفرده نیست. (مناسک، م 259)

16 ـ کسى که براى رفتن به مسجد الحرام عذرى ندارد، بدون وضو مى تواند طواف مستحب به جا آورد و نماز آن را نخواند یا براى نماز طواف وضو بگیرد یا اگر پس از طواف مستحب متوجه شد وضو ندارد، طوافش صحیح است و براى نماز آن وضو مى گیرد، چون در طواف مستحب طهارت شرط نیست، هرچند مستحب است. (مناسک، م 546)

17 ـ کسى که در عمره یا حجّى که به جا آورده، شبهه اى دارد یا در یکى از اعمال آن اشکالى پیش آمده باشد، گاهى با انجام دادن مجدّد عمره یا حجّ اشکالش برطرف نمى شود و تأثیرى ندارد، بلکه باید همان اشکال را برطرف کند.

18 ـ فرق میان گمان در تعداد رکعات نماز و گمان در تعداد اشواط طواف، آن است که در نماز داراى حکم یقین است، ولى در طواف حکم شک را دارد، اما برخى از فقها هر دو را به یک نحو مى دانند. (مناسک، م 629)

19 ـ گاهى برخى افراد در طواف بر اثر فشار جمعیت و حرکت بى اختیار، شک مى کنند که بى اختیار رفته اند یا نه؛ این شک اعتبارى ندارد و طواف صحیح است. (استفتاء)

20 ـ کسى که در اثناى طواف یا سعى از ادامه آن عاجز شود مى تواند براى ادامه، به کسى نیابت دهد؛ یعنى بعضِ اشواط طواف و سعى نیز نیابت بردار است. (مناسک، م 675)

21 ـ وظیفه زن حائض در عمره مفرده و تمتع و حجّ متفاوت است، زیرا در عمره تمتع نمى تواند با نایب گرفتن براى طواف و نماز آن، بقیه اعمال را انجام دهد بلکه باید صبر کند تا پاک شود و چنانچه صبر کرد و پاک نشد یا مى داند که پاک نمى شود، وظیفه او از تمتع به اِفراد تبدیل مى شود. ولى در عمره مفرده و حتى اعمال پس از منا (در حجّ) گاهى وظیفه این است که براى طواف و نماز طواف نایب بگیرد و بقیه اعمال را خودش انجام دهد.   (مناسک، م 193، 292 و 721)

22 ـ به فتواى بسیارى از فقها زن مستحاصه براى طواف و نماز طواف باید به طور جداگانه اعمال مستحاضه را انجام دهد، ولى اگر پیش از طواف، آن اعمال را انجام دهد و تا پایان نماز طواف خون قطع باشد، براى نماز لازم نیست آن ها را تجدید کند. (مناسک، م 725 و 727)

23 ـ پوشش زن در طواف و نماز تفاوتى دارد بدین شرح:

الف) در نماز وجه و کفین و قدمین مستثنى است، در صورتى که نامحرم او را نبیند.

ب) درطواف تنها وجه و کفین مستثنى است. (مناسک، م754)

24 ـ در مواردى که مى آید، به جاى آوردن طواف مستحب خلاف احتیاط است:

 الف) پس از احرام عمره، پیش از طواف

ب) پس از احرام حجّ و پیش از رفتن به عرفات

ج) پس از اعمال منا و پیش از طواف زیارت

د) بین طواف و نماز طواف. در این مورد خواندن نماز دیگر غیر از نماز طواف نیز خلاف احتیاط است. (مناسک، م768، 771، 807 و 1201)

 

منبع: احکام فقهی اجرایی حج(محمد حسین فلاح زاده)