غفرانگه رب

نکاتی مهم برای اجرای احکام در کاروانهای حج (5)
نویسنده : معین حج - ساعت ۸:٥٥ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/٦/۱٦
 

دانستن آداب و احکام حج مهم است، ولی مهمتر از آن، نحوه اجرای احکام است.

به همین دلیل در پنجمین قسمت از این مباحث، مطالبی برای دانستن شیوه اجرای احکام حج تقدیم می‌‌شود.

انجام اعمال حج +‌اجرای اعمال حج


احـرام حـج

محل احرام حج، شهر مکه است. برخى از فقها؛ مثل حضرت امام(قدس سره) تمام شهر مکه فعلى را براى احرام کافى مى‌‌دانند و برخى دیگر مى‌‌فرمایند: احرام حج باید در مکه قدیم واقع شود، در این مورد هم با هماهنگى روحانى کاروان نسبت به احرام آن ها اقدام شود و بهتر آن است که در مسجدالحرام محرم شوند. اگر در روز هشتم یا حتى قبل از آن هم محرم شوند اشکال ندارد، بنابر این، در صورت لزوم مى‌‌توان آن ها را در وقت خلوت به مسجد الحرام برد تا محرم شوند.

 

تقدیم اعمال مکّه

افرادى که پس از بازگشت از منا از به جا آوردن طواف حج و سعى طواف نساء عاجزند، یا خوف دارند مى‌‌توانند این اعمال را پیش از وقوف به عرفات به جا آورند، که این افراد توسط روحانى کاروان شناسایى مى‌‌شوند و با برنامه ریزى صحیح در وقت مناسب، پیش از نهم ذى حجّه اعمال خود را به جاى مى‌‌آورند که در این امر باید آنان و روحانى کاروان را یارى داد.

 

زمان حرکت به عرفات

وقوف به عرفات از ظهر روز نهم آغاز مى‌‌شود. بنابراین، زمان حرکت به سوى عرفات به گونه اى باید تنظیم شود که حجاج قبل از ظهر در عرفات حاضر باشند و رفتن شب عرفه و استفاده از خنکى هوا و همچنین نبود مشکل استظلال وقت مناسبى است.

چون در وقت وقوف (از ظهر تا مغرب) حاجیان باید در صحراى عرفات باشند و از حدود آن خارج نشوند، بنابراین، باید نسبت به حدود عرفات، که امروزه با تابلوهاى بزرگ زرد رنگ مشخص شده است، توجیه شوند وحتى المقدور از تردد در جاهاى مختلف عرفات نیز بپرهیزند که احتمال گم شدن آن ها زیاد است و در صورت گم شدن از اعمال بازخواهند ماند.

 

از عرفات تا مشعر الحرام

یکى از لحظات حساس در مدت فعّالیّت مدیران و معاونان و خدمه کاروان ها، از عرفات تا مشعر و از آنجا تا منا است که باید با تلاش و تدبیر، زائران را به طور کامل و سالم به مقصد برسانند،

گرچه در سال هاى اخیر به سبب وجود راه هاى متعدد، امکان نرسیدن به موقع تا مشعرالحرام بعید به نظر مى‌‌رسد، لیکن باید دانست که فاصله عرفات تا مشعرالحرام در طرق متعدد از 4 تا 6 کیلومتر مى‌‌باشد. بنابر این از دورترین راه هم اگر به سمت مشعر مى‌‌روند، فاصله بیش از 6 کیلومتر نیست. پس اگر در بین مسیر دچار مشکلى شدند که نتوانستند با اتومبیل حرکت کنند، براى آن که از وقوف بازنمانند مى‌‌توانند زائران را پیاده ببرند و چنانچه در این مدت براى زائرى مشکل خاصى پیش آمد که باید به بیمارستان منتقل شود، حتماً این مسأله را با روحانى کاروان در میان بگذارید، تا با راهنمایى وى و انجام وقوف اضطرارى بتواند اعمال را به پایان ببرد.

 

در مشعر الحرام

حاجیان شب عید قربان را در مشعر الحرام (مزدلفه) به سر مى‌‌برند و پس از طلوع آفتاب براى انجام اعمال روز عید قربان روانه منا مى‌‌شوند.

حدود مشعر الحرام اکنون با تابلوهاى بزرگى مشخص شده است و از سوى منا تا ابتداى وادى محسّر که فاصله اش تا منا حدود 300 متر است، ادامه دارد، ولى برخى از افراد به غلط تصوّر مى‌‌کنند نهایت منا تا پلى است که وسط منا زده شده است و این امر سبب تراکم بسیار زیاد جمعیت، قبل از پل مى‌‌شود، بنابر این دست اندرکاران کاروان مى‌‌توانند براى وقوف قسمت هاى بعد از پل را اختیار کنند که گاهى خلوت تر و براى حرکت صبح هم مناسب تر است.

 

وقوف اضطرارى براى بانوان

بانوان و افراد ناتوان مى‌‌توانند شب عید قربان، پس از آن که مقدارى بعد از نصف شب در مشعر الحرام ماندند، به منا بروند و این همان وقوف اضطرارى مشعر الحرام است و بهتر آن است که مسؤولان کاروان ترتیبى اتخاذ کنند که بانوان، به ویژه سالمندان، بتوانند اعمالشان را به راحتى انجام دهند.

پس از رفتن به منا، بانوان به طور مطلق مى‌‌توانند رمى روز عید را در شب انجام دهند، البته غیر از بانوان، کسانى که نمى‌‌توانند روز رمى کنند، اشکال ندارد رمى را در شب انجام دهند و باید توجه داشت که رمى در شب براى بانوان (بطور مطلق) اختصاص به رمى روز عید قربان دارد، ولى نسبت به روزهاى 11 و 12 ذى حجه تنها بانوانى که نمى‌‌توانند در روز رمى کنند، رمى شبانه براى آنها جایز است ولى کسانى که بتوانند در روز خودشان انجام دهند، نمى‌‌توانند شب رمى کنند.

س ـ آیا مى‌‌شود زن ها را در شب دهم، بعد از نصف شب، از مَشْعَر به منا بیاورند و همان شب آنان را به جمره عقبه ببرند و رمى کنند و بعد به خیمه برگردانند و نزدیک غروب روز یازدهم مجدداً آنان را به جمرات ببرند، تا شب دوازدهم هم رمى روز یازدهم را انجام دهند و هم رمى روز دوازدهم را، با توجه به ازدحام و خطرهاى احتمالى؟

ج ـ براى زن ها رمى جمره عقبه پس از وقوف به مشعر و آمدن به منا در همان شب عید قربان مانع ندارد، ولى رمى روز یازدهم و دوازدهم در صورتى براى آنان در شب صحیح است که از رمى روز معذور باشند.(مناسک، سؤال 1305)

 

منبع: احکام فقهی اجرایی حج(محمد حسین فلاح زاده)