غفرانگه رب

نکاتی مهم برای اجرای احکام در کاروانهای حج (4)
نویسنده : معین حج - ساعت ٥:٥۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٥/۳٠
 

دانستن آداب و احکام حج مهم است، ولی مهمتر از آن، نحوه اجرای احکام است.

به همین دلیل در چهارمین قسمت از این مباحث، مطالبی برای دانستن شیوه اجرای احکام حج تقدیم می‌‌شود.

انجام اعمال حج +‌اجرای اعمال حج


قطع تلبیه

کسى که براى عمره تمتّع محرم شده، وقتى خانه هاى مکه را ببیند، نباید لبیک بگوید،(مناسک،مسأله 302، بند 7) لذا این مسأله را هنگام رفتن به مکه، بجز اتومبیلى که روحانى کاروان در آن حضور دارد که او تذکر خواهد داد، در سایر اتومبیل ها که مدیر و معاون یا خدمه حضور دارند، بجاست که این مسأله براى زائران یادآورى شود.

 

دعاى ورود به حرم

بجاست در ابتداى ورود به منطقه حرم و شهر مکّه، مثل تنعیم، زائران را توجّه داده و دعاى آن نیز خوانده شود.

 

طواف و نماز طواف

طهارت

چون طواف و نماز آن باید با طهارت انجام شود، قبل از بردن زائران به مسجدالحرام براى طواف، یادآورى شود که وضو بگیرند تا نزدیک مسجد یا هنگام شروع طواف کسى به دنبال وضو نرود که از جمع جدا مى‌‌ماند و مشکل ایجاد مى‌‌کند.

غسل مستحبى براى رفتن به مسجد الحرام و انجام طواف گرچه ثواب دارد ولى از وضو کفایت نمى‌‌کند و وضو هم لازم است.

 

زمان طواف

 

براى بردن زائران به طواف، وقت مناسبى در نظر گرفته شود که زیاد شلوغ نباشد و حتى المقدور به شستشوى مسجد و نماز جماعت برخورد نکند، چون ممکن است سبب قطع طواف یا سعى بشود و به جهت آگاه نبودن زائران به مسائل طواف ممکن است مشکلاتى براى کاروان پیش آید.

 

شک در طواف یا قطع آن

در طواف لازم است تعدادى از دست اندرکاران کاروان، زائران را همراهى کنند، تا بتوانند طواف را به خوبى به جا آورند و شک و شبهه اى پیش نیاید ولى چنانچه فردى در تعداد شوط هاى طواف یا سعى شک کرد و یا به جهتى طواف را قطع کرد، حتماً مسأله را با روحانى کاروان در میان بگذارد تا با راهنمایى وى بتواند، اعمال را به پایان ببرد.

 

نیابت در نماز طواف

دست اندرکاران کاروان، نیابت درنمازطواف را از کسى نپذیرند، چون از وظایف اصلى خودشان باز مى‌‌مانند و به فتواى بسیارى از فقها نیابت کفایت نمى‌‌کند بلکه خودش نیز باید نماز را بخواند. (مناسک، مسأله 789)

 

تقصیـر

لازم نیست تقصیر پس از اتمام سعى، فوراً انجام شود و لازم نیست بر مروه باشد. شلوغى مروه بیشتر به سبب توقف زائران در هنگام تقصیر است، مناسب است که زائران توجیه شوند تا پس از سعى، محل را ترک کنند و در فضاى باز سمت چپ مروه با خیال راحت تقصیر را انجام دهند، حتى گاهى مشاهده مى‌‌شود که خانم ها در همان محل شلوغ براى تقصیر موى خود را بیرون آورده اند تا قدرى از آن را بچینند در حالى که مردان نامحرم مى‌‌بینند.

 

بیـن الاحـرامین

پس از اتمام عمره تمتع و قبل از احرام حج به فتواى بعضى از مراجع تقلید، بیرون رفتن از شهر مکه جایز نیست.

بنابراین، گرچه این مسائل را روحانى کاروان یادآورى خواهد کرد، ولى نظارت بر رفتار زائران تا حدى برعهده مدیر، معاون و خدمه خواهد بود و گاهى زائران کاروان از مدیر یا دیگران نسبت به رفتن به جدّه یا عرفات یا تنعیم براى عمره مفرده سؤال مى‌‌کنند.

ولى چنانچه بیرون رفتن از شهر مکّه براى آماده سازى محل اسکان در عرفات و منا از شهر مکه بیرون روند و یا براى تحویل اثاثیه یا جنس از انبارهایى که بیرون شهر است، لازم شد، با روحانى کاروان مشورت شود چون به فتواى برخى از فقها در صورت امکان باید محرم شوند به احرام حج و در همین احرام بمانند تا وقتى که براى وقوف و انجام اعمال حج به عرفات مى‌‌روند ولى چنانچه ناچار باشند و محرم شدن هم موجب حرج و مشقت است اشکال ندارد هر چند برخى دیگر از فقها بیرون رفتن از شهر را در صورت نیاز و اطمینان به بازگشت براى احرام حج، جایز مى‌‌دانند.(مناسک، سؤال 918 و 919 و 920)

س ـ خدمه کاروان ها که پس از انجام عمره تمتع باید به عرفات و منا بروند، براى دیدن چادرها و کارهاى دیگر و برگردند به مکه، وظیفه آنان چیست؟

ج ـ بنابر احتیاط واجب، نمى‌‌توانند از مکه خارج شوند مگر در مورد ضرورت و در این صورت باید براى حج مُحرم شوند و بیرون بروند. بلى اگر احرام براى آنان حَرَجى باشد و رفتن به عرفات و منا بر آنان ضرورت دارد، مى‌‌توانند بدون احرام به آنجا بروند.(مناسک، مسأله 911)

یادآورى: اکنون بر اثر توسعه شهر مکه، «جبل النور» که غار حِرا در آن قرار دارد و «جبل الثور»، که غار ثور در آن است، جزو شهر به حساب مى‌‌آید.

 

 

منبع: احکام فقهی اجرایی حج(محمد حسین فلاح زاده)