غفرانگه رب

نکاتی مهم برای اجرای احکام در کاروانهای حج (2)
نویسنده : معین حج - ساعت ۱۱:٢٠ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/٤/٢٤
 

دانستن آداب و احکام حج مهم است، ولی مهمتر از آن، نحوه اجرای احکام است.

به همین دلیل در دومین قسمت از این مباحث، مطالبی برای دانستن شیوه اجرای احکام حج تقدیم می‌‌شود.

انجام اعمال حج +‌اجرای اعمال حج


مواظبت بر وقت نماز

در تمام مواقع، برنامه هاى حرکت کاروان طورى تنظیم شود که زائران بتوانند نمازهاى واجب خود را به موقع به جا آورند، و هرگز نماز کسى قضا نشود، و نیز به زائران یادآورى شود که: آخر شب به زیارت یا خرید نروند که نماز صبح شان قضا شود.


نماز تمام یا شکسته

چون مسؤولان کاروان از مدت اقامت زائران در مدینه و مکه مطلع هستند، لازم است در اولین فرصت، مدت اقامت کاروان در مدینه و مکّه (قبل از رفتن به عرفات و پس از برگشت از منا) را به اطلاع روحانى کاروان برسانند که این مسأله را براى زائران بگوید، تا تکلیف خود را نسبت به تمام یا شکسته بودن نماز بدانند.

 

قبله

چون جهت قبله در شهر مکه در هر سوى آن تغییر پیدا مى‌‌کند و حتى گاهى در یک هتل نیز، قسمت هاى مختلف آن ممکن است به یک سمت نباشد و بدین سبب تشخیص جهت قبله براى زائران مشکل شود، مناسب است جهت قبله بر کاغذى نوشته شود و بر دیوار شُقّه ها یا اتاق ها نصب گردد که در نماز مراعات شود، علاوه بر این، متأسفانه برخى از دستشویى ها در دو شهر مکه و مدینه به سمت قبله است و چون در آن حال، رو به قبله یا پشت به قبله بودن حرام است، لازم است مسؤولان کاروان نسبت به تغییر آن ها یا مسدود کردن و یا آگاه کردن زائران اقدام نمایند.

 

تشویق زائران براى شرکت در نماز

گرچه روحانیون معظم کاروان ها، هر لحظه به زائران تذکر مى‌‌دهند که در نماز جماعت شرکت کنند، لیکن از آنجا که یکى از مشکلات اساسى در حج، پرسه زدن زائران ایرانى در خیابان ها هنگام نماز جماعت یا بازگشت به محل اسکان مى‌‌باشد و این مسأله زمینه توهین به پیروان مکتب اهل بیت را فراهم مى‌‌آورد، لازم است مسؤولان محترم کاروان ها، این مسأله را به زائران گوشزد کنند و آن ها را به شرکت در نماز جماعت، بهویژه نماز جماعت مسجدالحرام و مسجد النبى تشویق کنند و برنامه هاى زیارتى و پذیرایى را طورى تنظیم کنند که زائران بتوانند به موقع کارهاى خود را انجام دهند و از شرکت در نماز تخلف نکنند. مواردى مشاهده مى‌‌گردد که شام کاروان ها پس از نماز مغرب داده مى‌‌شود و زائرانى که عصر به حرم یا بازار رفته اند، چون خوف دیر رسیدن به شام را دارند و فاصله محل اسکان هم زیاد است، به جاى رفتن به نماز، برخلاف مسیر حرکت حجاج که جملگى براى شرکت در نماز جماعت به سوى مسجد مى‌‌روند، آن ها به سوى محل استراحت در حرکتند و این عمل بسیار ناپسند و خلاف شؤون شرعى است.

 

یادآورى وضـو

هنگام بردن زائران به اماکن مقدس یا طواف و سایر اعمال، بسیار مناسب است قبل از حرکت به زائران یادآور شوید که وضو بگیرند و آماده حرکت شوند، تا هنگام زیارت کسى براى وضو گرفتن از جمع جدا نشود که سبب معطل ماندن سایرین و گاهى گم شدن آن فرد مى‌‌شود و بسیار مشاهده شده است که حاجى به سبب غفلت از وضو، طواف را بدون ضو انجام داده و این امر مشکلاتى براى کاروان و خودش پدید آورده است.

 

احـرام در میقات

تلاش بى‌‌وقفه مسؤولان کاروان با شروع اعمال و احرام در میقات آغاز مى‌‌شود، که از آنجا به بعد، دقّت بسیار زیاد و مدیریت کامل، ضامن پیشبرد کارها خواهد شد.

کسانى که مدینه بعد هستند و براى احرام به «جُحفَه» مى‌‌روند، نسبت به احرام مشکل خاصى ندارند، چون میقات جُحفه اختصاص به مسجد ندارد و تمام منطقه جُحفه، میقات است و بردن زائران به داخل مسجد بهویژه در مواقع ازدحام و زیادى جمعیت، ضرورتى ندارد و براى خانم هایى که از رفتن به مسجد معذورند مشکلى وجود ندارد.(مناسک، سؤال 236)

ولى کسانى که مدینه قبل هستند و براى احرام به مسجد شجره مى‌‌روند، چون به فتواى بسیارى از فقها تنها مسجد شجره میقات است و بنابر احتیاط واجب باید احرام در مسجد واقع شود(مناسک، مسأله 202) توجه به نکات زیر لازم است:

1 . پیش از رفتن به مسجد، زائران را نسبت به جغرافیاى مسجد، محل وضو و غسل احرام توجیه نمایید که به راحتى بتوانند اعمال را انجام دهند و زائرى گم نشود و در حیاط اوّلى که پس از دستشویى ها و قبل از مسجد است نمانند، چون برخى از حجاج خیال مى‌‌کنند آنجا نیز جزو مسجد شجره است.

2 . خانم ها را راهنمایى کنید که پس از رفتن به مسجد، در قسمتى تجمع کنند تا خواهران راهنما، نیّت و لبیک را براى آن ها بگوید، چون قسمت زنانه مسجد جداست و مردان حتى روحانى کاروان حق ورود به آن قسمت را ندارند و بین قسمت مردانه و زنانه، حفاظ چوبى بلندى قرار دارد. در این قسمت، وظیفه «خانم دستیار» نیز سنگین تر خواهد بود.

3 . خانم دستیار باید نسبت به شناسایى و انجام احرام خانم هایى که از رفتن به مسجد معذورند روحانى کاروان را یارى دهد.

4 . اگر وقت احرام مصادف با نماز جماعت مسجد شجره شد، لازم است زائران را به نماز جماعت راهنمایى نمایید و از تکرار لبیک، به صورت دسته جمعى و با صداى بلند بپرهیزند.

6 . زائران را نسبت به نبردن ساک ها به داخل حیاط اوّلى مسجد توجیه کنید، چون ممکن است گم شود و یا بر اثر مشابه بودن ساک ها اشتباه شود و مشکلاتى پدید آورد.

7 . شایسته است چند دمپایى مناسب، جزو اثاث کاروان باشد، که اگر دمپایى کسى گم شد، بتواند با عاریه گرفتن آن، به راه خود ادامه دهد و این مسأله را به زائران گوشزد کنید که هنگام رفتن به مسجد شجره یا مسجد الحرام، محل گذاشتن دمپایى خود را به خوبى به خاطر بسپارند تا به اشتباه نیفتند، یا آن را در پاکتى گذاشته و همراه خود ببرند.


منبع: احکام فقهی اجرایی حج(محمد حسین فلاح زاده)